يكى از اين اخبار كه از وجود مجموعه‌هاى كوچك موجود در زمان حيات محمد ( ص ) ( ذيل صفحه 47 ) خبر مىدهد ، اضافه مىكند : « براى مواردى جز اينها ، ممكن است كه ترتيب آنها پس از رحلت پيامبر به اجتماع واگذار شده باشد » « 21 » خبر ديگرى هم در همين زمينه وجود دارد كه بعد بدان اشاره خواهد شد و آن اهميت بيشترى دارد زيرا طبق خبر يكى از جمع‌آورندگان قرآن ، در حالى كه به او پيشنهاد مىكنند كه آيات قرآنى را در يك مجموعه گرد آورد ، پاسخ داده : چگونه كارى را انجام خواهيد داد كه پيغمبر ( ص ) انجام نداده است ؟ بالاخره مىرسيم آنجا كه بلافاصله پس از رحلت رسول خدا مصاحف خاصى پيدا شدند كه اختلافات ميان آنها تنها بدليل فقدان مقابلهء ( تدوين ) آنها در زمان پيغمبر ( ص ) ممكن است توضيح گردد . در ميان اين دو دسته از شواهد متناقض ، تاريخ‌نويس در انتخاب خود دچار ترديد نمىشود . هيچگونه دليل قطعى نداريم كه تصور كنيم محمد ( ص ) شخصا به تشكيل مجموعه‌اى از آيات قرآنى ( گردآوردن آيات قرآنى در دفترى ) دستور فرموده باشد . حتى دلايلى جدى در اختيار داريم كه طبق آنها ، مىتوان گفت كه اين امر بوسيلهء خود او طرح‌ريزى نشده است . بر عكس ، از اين طرف ديگر هم به نظر نمىرسد كه شكل قطعى هيچيك از سوره - هاى قرآن هرگز در معرض دست‌كارى و دستخوش تغيير بوده ، تا حدى كه موجب مغشوش شدن متن اصلى شود : البته در اين مطلب كه آيه‌هاى نازل شدهء قرآن در داخل سوره‌ها جابجا شده باشد ، شكى نيست . بررسى دقيق متون اين موضوع را ثابت مىكند و احاديث نيز بدان اشاره‌هائى دارند 2 / 19 با وجود اينها ، بطور قطع مىتوان گفت كه اين اصلاحات ( جابجا -

--> ( 21 ) الاتقان : 78 تقريبا آخر صفحه .